Zoekgedrag van studenten en de rol van de bibliotheek

In het artikel 'Deciphering student search behaviour' dat onlangs verscheen in Research Information (feb/mar 2012) las ik een aantal interessante onderzoeksresultaten:

- studenten houden vaak voor docenten verborgen hoe ze zoeken. Ze gebruiken Wikipedia (vaak afgekeurd door docenten) en citeren alleen de bronnen die in Wikipedia genoemd worden; Google is startpunt voor een zoekactie en Facebook wordt gebruikt om zoekacties te bespreken met leeftijdgenoten. Er wordt geconstateerd dat "information-seeking behaviours are converging across personal and institutional spheres".

- Soms laten ze aanbevolen literatuur door een docent links liggen en gebruiken online bronnen, omdat die vaker een een beknopt en exact antwoord geven.
Terecht vragen de onderzoekers zich af: "If the web can deliver a completely correct answer, is true learning taking place?". Toch is dat wat studenten willen als je ze vraagt naar hun ideale manier om te zoeken: een Google zoekactie die ze precies het goede antwoord geeft in precies de juiste hoeveelheid informatie.
Wat dat betreft zullen studenten misschien blij zijn met de grote wijzigingen die Google gaat doorvoeren (zie onze agz-blog: Google gaat meer antwoorden op vragen).

- Wat is in dit verhaal de rol van de bibliotheek? Informatievaardigheid raakt steeds meer ingebed in het onderwijs, maar wat studenten zich niet altijd realiseren is dat ze bibliotheekbronnen gebruiken. "One problem that remains is that students do not always realise that they are using a high-quality, paid-for, curated service because access is so seamless that it blends into more general web resources". Uit OCLC-onderzoek (sinds 2003) blijkt dat geïnterviewden zeggen de bibliotheek nooit te gebruiken, maar na wat doorvragen blijkt dat ze door de bibliotheek beschikbaar gestelde databases, e-journals etc. gebruiken.
Hier ligt duidelijk een pr-taak voor de bibliotheken en dus ook voor Xplora!

Summon nieuwe discovery zoekmachine voor Xplora

De projectgroep Xearch (waarvan ik deel uitmaak) is begin 2011 opgericht om een discovery zoekmachine aan te schaffen voor Xplora. Een zoekmachine waarmee op een google-achtige manier gezocht kan worden in catalogus, databanken en online tijdschriften.
En na een Avans-aanbestedingstraject van verscheidene maanden waarbij een keuze gemaakt moest worden uit vier leveranciers (Serials Solutions, Ebsco, OCLC en Ex Libris) zijn we er dan nu eindelijk uit: het wordt Summon van leverancier Serials Solutions!
Onze adjunct blogde er al over: de tweede fase gaat nu van start: De komende periode zal naast de implementatie van de zoekmachine ook de PR campagne opgestart gaan worden waarbij wij er nadrukkelijk voor kiezen om deze door studenten (Avans helpt Avans) op te laten zetten, inclusief het verzinnen van een naam voor de nieuwe zoekmachine.

Wat zijn discovery zoekmachines eigenlijk?
Discovery zoekmachines zijn zoekmachines waarmee je op een simpele manier, net als in Google, in meerdere informatiebronnen tegelijkertijd kunt zoeken. Je zoekt dus tegelijkertijd in tientallen databanken (met digitale tijdschriftartikelen en e-books) en de catalogus (met het boeken- en tijdschriftenbezit van een bibliotheek).
Je kunt zo dus snel, slim en eenvoudig zoeken naar informatie ten behoeve van onderwijs en onderzoek.

Waarom een discovery zoekmachine?- De zoeksystemen van bestaande, losse, databanken zijn voor veel gebruikers lastig in gebruik, zeker in vergelijking met Google of Google Scholar.
- Zoekt op een google-achtige manier die al bekend is bij de doelgroep
- zoekt in meerdere bronnen tegelijk, dat is sneller en efficiënter.
- toont alleen full-text tijdschriftartikelen, dus geen loze links meer.
- maakt beter zichtbaar welke (digitale) informatie beschikbaar is binnen Xplora

Zijn er ook nadelen?Nog niet alle uitgevers van databanken stellen hun gegevens beschikbaar voor opname in de discovery zoekmachine. Met name Nederlandse databanken zijn daarom nog niet allemaal doorzoekbaar en moeten apart benaderd worden.
In sommige gevallen kan beter en specifieker gezocht worden (bijv. op trefwoorden) in een aparte databank dan in de discovery zoekmachine. De mogelijkheid om databanken apart te doorzoeken blijft dan ook gewoon bestaan.

Voorbeelden van discovery zoekmachines
Voorbeelden van organisaties waar discovery zoekmachines al geïmplementeerd zijn:
- Erasmus Universiteit
- Fontys Hogeschool
- Universiteit Twente

Verder lezen over discovery zoekmachines:

Blog van Eric Sieverts: “too inconvenient to go after it”
Wiki met artikelen in het Engels over discovery tools
‘The next generation of discovery’ is een goed overzichtsartikel

zelf-archiveren

In het artikel Onderzoek(ers) beter zichtbaar en toegankelijk in het tijdschrift Digitale Bibliotheek (nr. 10 2011) geeft Saskia Woutersen-Windhouwer een overzicht van publicatiestrategieën voor onderzoekers, zodat hun publicaties beter zichtbaar zijn.
Het gaat er in de wetenschap om dat resultaten van onderzoek zo snel mogelijk worden gepubliceerd. "Winst kun je als auteur eenvoudig maken door direct na acceptatie, de publicatie vrij toegankelijk op het internet te plaatsen", schrijft Saskia. "Veel uitgevers staan zelf-archiveren toe. Zelf-archiveren wil zeggen dat de definitieve auteursversie na peer review zonder enige belemmering via het internet toegankelijk wordt gemaakt". Dat kan soms zelfs voordat de uitgever het heeft gepubliceerd. Vaak gebeurt dit in repositories.

Waarom gebeurt het dan niet vaker? Veel auteurs weten niet dat het kan, zijn bang voor problemen met de uitgever of weten niet wat de voordelen zijn. Ideaal is daarom als instellingen en financiers dit zelf-archiveren afdwingen, zoals bijv. bij de Universiteit van Rotterdam.

Onthouden dus, die term 'zelf-archiveren'!

Inspiratie op NVB-congres 2011

Het was voor mij een inspirerend NVB-jaarcongres 2011. Het had deze keer als thema: Een ander vak. 1100 collega's waren erbij.

Na de opening door Michel Wesseling volgde een Debat tussen Stine Jensen, Geert Lovink en Marleen Stikker o.l.v. Pieter Jan Hagens (gespreksleider). Zij kregen ieder 10 min. om hun vak/onderwerp toe te lichten.
Vooral Stine Jensen vond ik een verademing om naar te luisteren. Ze heeft een boekje geschreven over vriendschap in tijden van social media: Echte vrienden en heeft het over 'intiem kapitaal', dat wat normaal alleen je vrienden van je weten, maar wat nu vaak in social media terug te vinden is.




Hoewel de sprekers het vooral hadden over de negatieve kanten van internet en de zaal het idee had niet voor vol te worden aangezien (we zijn immers allemaal informatieprofessionals) en ons vak wat weinig aan bod kwam, vond ik het toch een interessante ochtend. Het ging over:





1) zoeken van informatie
Veel mensen zijn technology-illiterate, niet zozeer media-illiterate.
Genoemd wordt dat zoekacties in Google verschillen per persoon. Google doet aan personificatie van zijn zoekresultaten. Zie het boek 'the filter bubble'.
Moeten we ons als informatieprofessionals meer met Research & Development gaan bezig houden?

2) sociale media
Het nieuwe zoeken = vragen stellen aan je omgeving
Eerste twitteraars verlaten het medium al weer of twitteren heel selectief
De elite kan zich veroorloven om niet online te zijn.

3) vertrouwen / internet en de toekomst.
Alle info op internet blijft daar aanwezig, het is heel moeilijk om informatie te laten verdwijnen van internet. Zie Erasing David = docu over de moeilijkheid om digitaal te verdwijnen.
Pieter Jan Hagens vraagt zich af of hier een nieuwe taak voor informatiespecialisten ligt: het laten verdwijnen van informatie. Ander scenario: we moeten mede-ontwerpers worden.
Toekomst: we praten niet meer over internet zoals we nu doen (zoals nu niet meer over electriciteit), eerder over systemen.

Tijdens het lunch-gedeelte heb ik nuttige gesprekken gevoerd met medewerkers van Ebsco (hoe zit dat nu met ebooks uitlenen?) en BSL (waarom onhandige interface voor onze Vakbibliotheek) en nieuwe uitgever Emerald (ebooks per titel te bestellen)

's Middags had ik me ingeschreven voor track 7 Happe.ning en daarbij twee leuke presentaties gevolgd:
De UBA op Facebook . Een dubbel-presentatie over de Facebookpagina van de bibliotheek van de UVA (UBA) door Mariette van Selm en Joris Osterhaus. Inspirerend voorbeeld. En via deze pagina kunnen studenten ook de catalogus raadplegen.
Er is ook een aparte FB-pagina voor de UBA-coach, het chatprogramma van de bibliotheek.

Klantcontact en korte films, door Wilma van den Brink (Hogeschool van Amsterdam - over het gebruik van korte filmpjes voor en door bibliotheken. Wilma pleit voor meer persoonlijke filmpjes, zodat de bibliotheek een gezicht krijgt (zoals in het filmpje over Tobias).
Op de blog van Jan Klerk staan nog een paar extra filmpjes.
Heel leuk is het project Why I love this book (one minute book review videos). Met als meest aangeklikte filmpje dat van Stephen Fry over James Joyce Ulysses.



Alle presentaties staan op de site van de NVB.

Beware Online "filter bubbles" (TED-filmpje)

Van de schrijver van het boek: The Filter Bubble: What the Internet Is Hiding from You (verschenen in 2011).

Vrij lang filmpje (9 minuten) maar een must voor elke informatieprofessional en eigenlijk voor iedereen die regelmatig met Google werkt!
En het boek is aangeschaft voor Xplora!

Terugkijken op 23dingen voor Xplora

In het kader van een ideeënuitwisseling over bibliotheek2.0 met bibliothecaris Natalia Sastre heb ik in Google docs een korte presentatie gemaakt over onze 23dingen-cursus en de resultaten die we sindsdien geboekt hebben.

Omdat ik niet wist of Natalia 23dingen kende begon ik met een korte uitleg daarover en een opsomming van alle tools waarmee je kennis maakt als je dit programma volgt.
Behalve het originele 23 things van Helene Blowers bestaat er inmiddels ook een Spaanse variant: 23 pasos (23 stappen), die Natalia nog niet bleek te kennen.

Vervolgens heb ik het 23Dingen-traject geschetst:

* project group 23 things (oktober 2009)
* instruction for coaches: dec. 2009 and jan. 2010
* February 2010 - July 2010: 23things in small groups + coach
* separate course for information specialists: 21 edingen (e-things): www.21edingen.nl
* June-July 2010: seminar + certificates












25 juni & 1 juli 2010: final meeting in Breda and
Den Bosch: seminars about 23dingen
- 2 presentations about a 2.0-subject
- summary of the course + follow up?
- certificates


















Daarna een follow up: Mai 2011: inspiration-seminars in Den Bosch and Breda
With:
- presentations of colleagues about how they use web2.0/social media in their daily work
- presentation of social media-projects in Xplora:
LinkedIn, blogs or netvibes for your academy, twitter #avansxplora and #avanslic
- workshops about screencasting, reference programs (zotero etc.), copyright

Tot slot: Lessons learned / wishes heard:
1.communicate with customers (teachers, students) via chat - twitter - social networks. Use their opinion to improve your service.
2. Make your services more attractive by using pictures/photos/video/screencasts etc.
3. Improve internal communication by using Google docs, discussion-platforms, weblogs etc.

Om te eindigen met de resultaten die we in twee jaar tijd bereikt hebben:

* Twitter
* Yammer
* Chat with Xplora
* Google docs
* wikis
* LinkedIn
* Weblogs:
* Health Care: http://xploravooragz.blogspot.com * Primary Education: http://xploravoorapo.blogspot.com
* Social media-workshops for teachers
* Xplora on Facebook?
* ....

Persoonlijk zou ik daar nog Google Reader en Delicious aan toe kunnen voegen. Niet meer weg te denken!

Inspiratie uit Spanje

We kregen bezoek van Natalia Sastre, locatiemanager van de Biblioteca Campus Gandia – CRAI, Universitat Politécnica de Valencia. Zij is deze week bij het LIC/Xplora op bezoek in het kader van het International development programme for the leaders of tomorrow’s libraries.

In het kader van haar programma wisselden we ervaringen uit over bibliotheek2.0. Zij hield een presentatie over haar bibliotheek en de 2.0-tools die ze daar hebben ingezet. Frieda en ik vertelden hierna over ons 23dingen-programma en de resultaten die dat heeft opgeleverd.

2.0 wordt in Valencia ingezet om de communicatie met klanten te verbeteren en hun bronnen beter onder de aandacht te brengen. Bij bibliotheek2.0 gaat het volgens Natalia om houding, tools en social content. Daarin konden wij ons natuurlijk wel vinden, want dat was uitgangspunt van onze 23dingen-cursus. Het gaat niet alleen om de tools.

Inspirerend was voor ons vooral:
* Een goed gevulde Facebook-pagina (>500 followers) met links naar een eigen youtube-kanaal, trainingsessions, meest geleende boeken, interessant nieuws etc.
Zoals wij onze agz-blog als uitgangspunt nemen om allerlei informatiebronnen te koppelen, zo doen ze dat in Valencia met Facebook. Je moet zijn waar je klanten zijn.

* Al hun brochures hebben ze in ISSUU gezet, zodat ze digitaal doorbladerbaar zijn. ISSUU is gratis, brochures kun je 'aanleveren' in PDF.

* Pbworks wordt gebruikt om een wiki te maken voor 'guias tematicas'.

* Flickr werd aanvankelijk vooral gebruikt om foto's te plaatsen van het nieuwe bibliotheekgebouw dat in 2009 opgeleverd is. Zo konden studenten en medewerkers de bouw ook aan de binnenkant volgen. Daarna is men foto's blijven plaatsen.

In Facebook en Twitter is naar bovenstaande tools gelinkt, zodat een nieuwe foto in Flickr direct in de andere tools zichtbaar is.

Twitter wordt anders ingezet dan bij ons. Bij AGZ twitteren we alleen over werk (en dan nog vooral over informatievaardigheden), maar wel op een persoonlijke account. In Valencia is één personeelslid hiervoor verantwoordelijk. Hun tweets bevatten vooral nieuws gerelateerd aan de opleidingen die de Universitat Politécnica rijk is.